[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Chính trị gia, tác gia Benjamin Franklin

Benjamin Franklin (1706–1790)

Trong tiểu sử của mình, Frankin đã gạch ra một lược đồ nhằm đạt được “sự hoàn hảo về mặt đạo đức” dựa vào một kế hoạch kéo dài 13 tuần. Mỗi tuần được ông dành riêng cho một đức hạnh khác nhau – sự ôn hòa, sự sạch sẽ, sự khoan thai, v…v… – những lần vi phạm của ông đối với những đức hạnh này được đánh dấu trên một tờ lịch. Franklin cho rằng nếu ông có thể duy trì một trong những đức hạnh này trong suốt một tuần, nó dần sẽ trở thành một thói quen; và sau đó ông có thể chuyển sang đức hạnh kế tiếp, thành công trong việc giảm dần những vi phạm (được thể hiện trên lịch bằng dấu màu đen) cho tới khi ông hoàn toàn biến đổi bản thân, và sẽ chỉ cần một vài đợt “bảo trì” đức hạnh.

Kế hoạch của ông đã đạt được một vài mục tiêu nhất định. Sau khi theo đúng tuần tự mỗi đức hạnh một tuần, ông nhận thấy rằng cần phải tập trung vào một đức hạnh trong suốt một năm, và một đức hạnh khác trong mấy năm sau đó. Nhưng đức hạnh của sự sắp xếp trật tự – “Hãy cho từng đồ vật của bạn có vị trí của nó; hãy để mỗi phần công việc của bạn có thời gian của nó” – có vẻ luôn cố gắng tuột ra khỏi tầm tay của ông. Franklin không phải tự nhiên có xu hướng sắp xếp giấy tờ và các vật dụng khác ngăn nắp, ông thường cảm thấy phiền tới mức suýt nữa đã cáu kỉnh mà dẹp bỏ tất cả. Hơn nữa, yêu cầu trong ngành xuất bản in ấn cũng khiến ông không thể luôn luôn theo một thời gian biểu hàng ngày tự đặt ra được.

Thời gian biểu lý tưởng đó, đồng thời xuất hiện trong cuốn sách về đức hạnh của Franklin trông như thế này:

benjamin

Thời gian biểu sinh hoạt lý tưởng với Benjamin Franklin, tư liệu từ tiểu sử của ông

Thời gian biểu này được vạch ra trước khi Franklin thu nạp một thói quen yêu thích vào những năm cuối đời – “tắm không khí”. Vào thời điểm đó, tắm nước lạnh được cho là tốt cho sức khỏe, nhưng Franklin lại tin rằng nhiệt độ quá thấp sẽ gây sốc cho hệ thần kinh. Ông viết thế này trong một lá thư:

Tôi thấy khi tắm trong một loại nguyên tố khác, ý tôi là không khí lạnh, thì phù hợp với thể chất của tôi hơn hẳn. Với cách nhìn này, tôi hầu như luôn thức dậy sớm mỗi sáng, ngồi trong phòng trần truồng không có bất cứ thứ gì trên người trong độ nửa tiếng hoặc một tiếng, tùy theo mùa, và đọc hoặc viết. Cách luyện tập này không gây tổn hại gì mà ngược lại, còn khá dễ chịu; nếu tôi quay trở lại giường sau đó, trước khi mặc quần áo, đôi khi tôi lại ngủ bù cho giấc ngủ tối, thì đó là giấc ngủ kéo dài một đến hai tiếng thoải mái nhất người ta có thể mơ đến.

[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Đại văn hào Voltaire

Voltaire (1694–1778)

Work banishes those three great evils, boredom, vice, and poverty.

Nhà văn, nhà triết học Thời kỳ Khai sáng người Pháp này thích làm việc ở trên giường, đặc biệt là vào những năm cuối đời. Một vị khách đã ghi lại thói quen sinh hoạt của Voltaire vào năm 1774 như sau: Ông ấy dành cả buổi sáng trên giường, đọc sách và đọc cho thư ký của mình ghi chép lại các công việc. Tới trưa ông mới dậy và mặc quần áo. Sau đó ông sẽ tiếp khách, còn nếu không có ai, ông lại tiếp tục làm việc, uống cà phê, bổ sung năng lượng bằng sô cô la. (Ông không ăn trưa.)

Trong khoảng từ 2 giờ đến 4 giờ, Voltaire và thư ký chính của ông, Jean-Louis Wagnière sẽ đi xe ngựa để điều tra tình hình bất động sản. Sau đó ông lại tiếp tục làm việc cho tới 8 giờ tối thì đi dùng bữa cùng Madame Denis – người cháu gái qóa bụa (và cũng là tình nhân lâu năm) của ông. Nhưng thời gian làm việc của ông vẫn chưa dừng tại đây. Voltaire thường tiếp tục đọc các công việc cho thư ký ghi chép sau bữa tối, tiếp tục mãi cho tới khuya. Wagnière ước đoán họ thường cùng nhau làm việc từ 18 đến 20 tiếng 1 ngày. Với Voltaire, sắp xếp khối lượng công việc như vậy là hoàn hảo. “Tôi yêu căn phòng làm việc của mình,” ông đã viết như vậy.

[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà triết học Søren Kierkegaard

Søren Kierkegaard (1813-1855)

Above all, do not lose your desire to walk. Everyday, I walk myself into a state of well-being & walk away from every illness. I have walked myself into my best thoughts, and I know of no thought so burdensome that one cannot walk away from it. But by sitting still, & the more one sits still, the closer one comes to feeling ill. Thus if one just keeps on walking, everything will be all right.

Continue reading “[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà triết học Søren Kierkegaard”

[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà soạn nhạc Mozart

Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791)

Sau nhiều năm ròng cố gắng trong vô vọng để tìm kiếm một chỗ đứng trong giới quý tộc Châu Âu, vào năm 1781, Mozart quyết định tới Vienna với tư cách một nhà soạn nhạc và nhạc công tự do. Với một nhạc sĩ sở hữu tài năng và danh tiếng như Mozart thì thành phố này mang đến vô vàn những cơ hội, nhưng để có thể hòa nhập vào cuộc sống ở đây, đòi hỏi nhà soạn nhạc phải đi dạy piano liên miên, rồi biểu diễn tại những buổi hòa nhạc, hay những chuyến viếng thăm xã giao tới các gia đình giàu có trong vùng. Cùng lúc đó, Mozart cũng đang qua lại với cô gái sau này là vợ ông, Constanze, dưới ánh mắt dò xét của mẹ cô. Tất cả những hoạt động này khiến ông chỉ còn lại vài tiếng đồng hồ ít ỏi trong ngày để dành cho sáng tác. Vào năm 1782, trong một lá thư gửi chị gái, ông đã viết khá chi tiết về những ngày hối hả ở Vienna của mình như sau:

Đúng 6 giờ sáng là em đã tóc tai gọn gàng và 7 giờ là đóng bộ xong cả. Sau đấy em sáng tác tới 9 giờ sáng. Từ 9 giờ sáng đến 1 giờ chiều thì em đi dạy đàn. Sau đó đến bữa trưa, trừ những khi nào em được mời tới những nhà mà dùng bữa lúc 2 hay thậm chí 3 giờ chiều, như là, nay và mai em tới nhà Bá tước Zichy và Bá tước Thun. Em chẳng lúc nào làm được việc gì trước 5 hay 6 giờ chiều cả, kể cả lúc đấy em cũng thường hay phải đi diễn tấu ở các buổi hòa nhạc. Nếu không phải đi biểu diễn, em sẽ sáng tác tới 9 giờ tối. Sau đó em sẽ tới gặp Constanze yêu dấu, nhưng niềm vui được ở bên nhau dường như luôn bị phá hỏng bởi những lời chua cay của mẹ cô ấy… Tới 10 rưỡi hoặc 11 giờ em sẽ về nhà – tùy vào khả năng phi dao của bà ta và sức chịu đựng của em! Em không thể chắc chắn về việc có thể sáng tác vào buổi tối do những buổi hòa nhạc đang liên tục diễn ra, và cũng không chắc liệu có bị triệu tới chỗ này chỗ kia hay không, nên em phải thành thói quen (nhất là những hôm nào được về nhà sớm) sáng tác ít một trước khi đi ngủ. Em thường viết nhạ tới tận 1 giờ và hôm sau vẫn dậy lúc 6 giờ.

“Cùng một lúc con có quá nhiều việc để làm tới nỗi con chẳng biết đầu đuôi là như thế nào nữa,” Mozart viết như vậy trong một lá thư gửi cha mình. Rõ ràng là ông không hề phóng đại chút nào; một vài năm sau khi cha ông Leopold Mozart  tới thăm con trai mình, ông đã được chứng kiến cuộc sống hỗn độn y như những gì những lá thư gợi tới. Hôm đã viết như thế này trong lá thư gửi về nhà từ Vienna, “Tôi không có đủ khả năng để mô tả cuộc sống dồn dập và hối hả ở đây.”


Chú thích của người dịch:
Nếu các bạn thuộc thế hệ đầu 199x, hẳn các bạn sẽ khá quen thuộc với câu chuyện về thần đồng âm nhạc Mozart soạn nhạc từ năm 6 tuổi. Tuy nhiên sự thật có đúng như vậy không? Trong cuốn Outliers (Tên tiếng Việt: Những kẻ xuất chúng) Malcolm Gladwell đã đưa tới một dẫn chứng rất thú vị về Mozart trong phần viết về quy tắc 10,000 giờ của mình. Nếu không có môi trường, không có luyện tập rèn giũa và kỷ luật lao động suốt nhiều năm, liệu Mozart có thể từ một “thần đồng nhí” trở thành nhà soạn nhạc thiên tài không?

This is true even of people we think of as prodigies. Mozart, for example, famously started writing music at six. But, writes the psychologist Michael Howe in his book Genius Explained by the standards of mature composers, Mozart’s early works are not outstanding. The earliest pieces were all probably written down by his father, and perhaps improved in the process. Many of Wolfgang’s childhood compositions, such as the first seven of his concertos for piano and orchestra, are largely arrangements of works by other composers. Of those concertos that only contain music original to Mozart, the earliest that is now regarded as a masterwork (No. 9, K. 271) was not composed until he was twenty-one; by that time Mozart had already been composing concertos for ten years.”

 

[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà soạn nhạc Morton Feldman

Morton Feldman (1926–1987)

Mình không hẩu nhạc của Feldman nên chỉ chọn một bài minh họa thôi nhé 😀

Continue reading “[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà soạn nhạc Morton Feldman”

[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Đạo diễn Ingmar Bergman

Ingmar Bergman (1918–2007)

“Bạn có biết làm phim là gì không?” Bergman từng hỏi vậy trong một cuộc phỏng vấn năm 1964. “8 giờ làm việc cật lực mỗi ngày để cho ra thước phim dài 3 phút. Và trong những ngày có 8 giờ làm việc ấy có lẽ chỉ có 10 hay 12 phút gì đó, nếu như bạn gặp may, bạn có được sáng tạo thực sự. Và có thể có ngày chúng hoàn toàn không tới. Rồi bạn lại phải o ép bản thân thêm 8 tiếng nữa, cầu nguyện rằng lần này bạn sẽ có được 10 phút tuyệt diệu đó.”

Continue reading “[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Đạo diễn Ingmar Bergman”

[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Đạo diễn Federico Fellini

Federico Fellini (1920–1993)

Nhà làm phim người Ý này đã từng thừa nhận mình không thể ngủ nhiều hơn 3 tiếng mỗi lần. Trong một cuộc phỏng vấn năm 1977, ông đã mô tả thói quen mỗi sáng của mình như sau: Tôi thức dậy lúc 6 giờ sáng. Tôi đi bộ quanh nhà, mở các cửa sổ, khui các thùng, chuyển mấy cuốn sách từ chỗ này sang chỗ kia. Đã nhiều năm qua tôi luôn cố pha cho mình một cốc cà phê uống được, nhưng nó dường như không phải một năng khiếu của tôi. Tôi đi xuống nhà dưới, ra ngoài sớm hết mức có thể. Lúc 7 giờ tôi sẽ gọi điện thoại. Tôi đã rất chu đáo khi nghĩ xem ai là lựa chọn an toàn cho việc gọi họ dậy vào lúc 7 giờ sáng mà không bị kêu ca. Với một vài người, tôi thực sự đã đóng vai trò người cung cấp dịch vụ, dịch vụ đánh thức; họ đã quen với việc tôi đánh thức họ vào lúc 7 giờ.

Fellini đã viết bài cho nhiều tờ báo khi còn là một chàng trai trẻ, nhưng ông nhận ra rằng tính cách của mình phù hợp với những bộ phim hơn – ông thích những sự giao tiếp trong quá trình làm phim. “Một người cầm bút có thể tự làm mọi thứ một mình – nhưng anh ta cần có kỷ luật,” ông nói. “Anh ta cần thức dậy vào lúc 7 giờ sáng, và ở một mình trong căn phòng với những chồng giấy trắng. Mà tôi thì quá lười biếng để có thể làm vậy. Tôi nghĩ tôi đã chọn được cách hài hòa nhất để thể hiện bản thân mình. Tôi yêu sự hòa hợp giữa công việc và cuộc sống mà việc làm phim đã trao cho mình.”


Để danh sách phim báo đài recommend ở đây cái đã.

 

[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà văn Thomas Wolfe

Thomas Wolfe (1900–1938)

Những áng văn xuôi của Wolfe đã từng bị chỉ trích vì lối sống bê tha và sự bồng bột của các nhân vật, vậy nên thật thú vị khi biết rằng tác giả này thực sự đã lấy thủ dâm làm nghi thức viết của mình.

Continue reading “[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà văn Thomas Wolfe”