[Dịch] Sinh hoạt hàng ngày – Nhà soạn nhạc Mozart

Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791)

Sau nhiều năm ròng cố gắng trong vô vọng để tìm kiếm một chỗ đứng trong giới quý tộc Châu Âu, vào năm 1781, Mozart quyết định tới Vienna với tư cách một nhà soạn nhạc và nhạc công tự do. Với một nhạc sĩ sở hữu tài năng và danh tiếng như Mozart thì thành phố này mang đến vô vàn những cơ hội, nhưng để có thể hòa nhập vào cuộc sống ở đây, đòi hỏi nhà soạn nhạc phải đi dạy piano liên miên, rồi biểu diễn tại những buổi hòa nhạc, hay những chuyến viếng thăm xã giao tới các gia đình giàu có trong vùng. Cùng lúc đó, Mozart cũng đang qua lại với cô gái sau này là vợ ông, Constanze, dưới ánh mắt dò xét của mẹ cô. Tất cả những hoạt động này khiến ông chỉ còn lại vài tiếng đồng hồ ít ỏi trong ngày để dành cho sáng tác. Vào năm 1782, trong một lá thư gửi chị gái, ông đã viết khá chi tiết về những ngày hối hả ở Vienna của mình như sau:

Đúng 6 giờ sáng là em đã tóc tai gọn gàng và 7 giờ là đóng bộ xong cả. Sau đấy em sáng tác tới 9 giờ sáng. Từ 9 giờ sáng đến 1 giờ chiều thì em đi dạy đàn. Sau đó đến bữa trưa, trừ những khi nào em được mời tới những nhà mà dùng bữa lúc 2 hay thậm chí 3 giờ chiều, như là, nay và mai em tới nhà Bá tước Zichy và Bá tước Thun. Em chẳng lúc nào làm được việc gì trước 5 hay 6 giờ chiều cả, kể cả lúc đấy em cũng thường hay phải đi diễn tấu ở các buổi hòa nhạc. Nếu không phải đi biểu diễn, em sẽ sáng tác tới 9 giờ tối. Sau đó em sẽ tới gặp Constanze yêu dấu, nhưng niềm vui được ở bên nhau dường như luôn bị phá hỏng bởi những lời chua cay của mẹ cô ấy… Tới 10 rưỡi hoặc 11 giờ em sẽ về nhà – tùy vào khả năng phi dao của bà ta và sức chịu đựng của em! Em không thể chắc chắn về việc có thể sáng tác vào buổi tối do những buổi hòa nhạc đang liên tục diễn ra, và cũng không chắc liệu có bị triệu tới chỗ này chỗ kia hay không, nên em phải thành thói quen (nhất là những hôm nào được về nhà sớm) sáng tác ít một trước khi đi ngủ. Em thường viết nhạ tới tận 1 giờ và hôm sau vẫn dậy lúc 6 giờ.

“Cùng một lúc con có quá nhiều việc để làm tới nỗi con chẳng biết đầu đuôi là như thế nào nữa,” Mozart viết như vậy trong một lá thư gửi cha mình. Rõ ràng là ông không hề phóng đại chút nào; một vài năm sau khi cha ông Leopold Mozart  tới thăm con trai mình, ông đã được chứng kiến cuộc sống hỗn độn y như những gì những lá thư gợi tới. Hôm đã viết như thế này trong lá thư gửi về nhà từ Vienna, “Tôi không có đủ khả năng để mô tả cuộc sống dồn dập và hối hả ở đây.”


Chú thích của người dịch:
Nếu các bạn thuộc thế hệ đầu 199x, hẳn các bạn sẽ khá quen thuộc với câu chuyện về thần đồng âm nhạc Mozart soạn nhạc từ năm 6 tuổi. Tuy nhiên sự thật có đúng như vậy không? Trong cuốn Outliers (Tên tiếng Việt: Những kẻ xuất chúng) Malcolm Gladwell đã đưa tới một dẫn chứng rất thú vị về Mozart trong phần viết về quy tắc 10,000 giờ của mình. Nếu không có môi trường, không có luyện tập rèn giũa và kỷ luật lao động suốt nhiều năm, liệu Mozart có thể từ một “thần đồng nhí” trở thành nhà soạn nhạc thiên tài không?

This is true even of people we think of as prodigies. Mozart, for example, famously started writing music at six. But, writes the psychologist Michael Howe in his book Genius Explained by the standards of mature composers, Mozart’s early works are not outstanding. The earliest pieces were all probably written down by his father, and perhaps improved in the process. Many of Wolfgang’s childhood compositions, such as the first seven of his concertos for piano and orchestra, are largely arrangements of works by other composers. Of those concertos that only contain music original to Mozart, the earliest that is now regarded as a masterwork (No. 9, K. 271) was not composed until he was twenty-one; by that time Mozart had already been composing concertos for ten years.”

 

Advertisements